Làm Freelancer Có Nên Thành Lập Công Ty Hay Hộ Kinh Doanh Không?

Làm Freelancer Có Nên Thành Lập Công Ty Hay Hộ Kinh Doanh Không là vấn đề nhiều người làm tự do quan tâm khi bắt đầu có thu nhập ổn định và làm việc lâu dài. Khi làm freelancer, bạn có thể làm việc với khách hàng cá nhân, làm việc với doanh nghiệp hoặc làm việc với khách hàng nước ngoài, và mỗi trường hợp sẽ có cách tính thuế và cách đăng ký kinh doanh khác nhau. Nếu không tìm hiểu kỹ ngay từ đầu, bạn có thể lựa chọn mô hình không phù hợp và dẫn đến việc đóng thuế cao hơn hoặc phát sinh nhiều chi phí không cần thiết.

Thực tế, freelancer có thể hoạt động dưới hình thức cá nhân, hộ kinh doanh hoặc công ty. Mỗi hình thức sẽ có cách tính thuế freelancer, mức thuế phải đóng và thủ tục quản lý khác nhau. Vì vậy, để biết freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, bạn cần dựa vào mức thu nhập, đối tượng khách hàng và định hướng làm việc lâu dài để lựa chọn mô hình phù hợp, vừa tiết kiệm chi phí vừa thuận lợi trong quá trình làm việc.

Làm Freelancer Dưới Hình Thức Cá Nhân

Khi mới bắt đầu làm freelancer, đa số mọi người sẽ làm việc dưới hình thức cá nhân và nhận thu nhập theo từng dự án hoặc từng công việc. Lúc này, thuế freelancer sẽ được tính theo thuế thu nhập cá nhân theo biểu thuế lũy tiến từng phần. Sau khi trừ giảm trừ gia cảnh, nếu thu nhập chưa cao thì mức thuế phải đóng không nhiều, thậm chí trong một số trường hợp nếu thu nhập thấp thì số thuế phải đóng là rất ít. Vì vậy, ở giai đoạn mới bắt đầu, nhiều người thường lựa chọn làm freelancer dưới hình thức cá nhân để đơn giản thủ tục và không phát sinh chi phí quản lý.

Ưu điểm của việc làm freelancer dưới hình thức cá nhân là bạn không cần đăng ký kinh doanh, không cần làm báo cáo thuế định kỳ và không cần thuê dịch vụ kế toán. Bạn chỉ cần kê khai và nộp thuế thu nhập cá nhân khi có thu nhập chịu thuế theo quy định. Điều này giúp bạn tiết kiệm được chi phí kế toán, chi phí vận hành và các thủ tục hành chính liên quan đến kinh doanh.

Tuy nhiên, khi thu nhập tăng lên hoặc khi làm việc với doanh nghiệp và cần hóa đơn thì hình thức cá nhân có thể không còn phù hợp. Vì vậy, khi thu nhập ổn định và bắt đầu làm việc lâu dài, nhiều người sẽ cân nhắc freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty để phù hợp hơn với công việc và khách hàng của mình.

>> Xem thêm tại: Có Nên Thuê Freelancer Để Tiết Kiệm Chi Phí 

Làm Freelancer Khi Khách Hàng Không Cần Hóa Đơn

Nếu bạn làm freelancer cho khách hàng cá nhân, làm việc với khách nước ngoài hoặc làm cho các đơn vị không yêu cầu hóa đơn, thì bạn không bắt buộc phải thành lập công ty. Trong trường hợp này, nhiều người sẽ lựa chọn đăng ký hộ kinh doanh để đóng thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu. Đây là hình thức khá phổ biến khi tìm hiểu freelancer có cần xuất hóa đơn không, vì không phải khách hàng nào cũng yêu cầu hóa đơn giá trị gia tăng.

Thuế hộ kinh doanh trong lĩnh vực dịch vụ thường được tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, mức thuế này thường ổn định và dễ tính toán trước. Khi đăng ký hộ kinh doanh, bạn có thể xuất hóa đơn bán hàng khi cần và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định, nhưng thủ tục vẫn đơn giản hơn so với mô hình công ty. Vì vậy, trong trường hợp khách hàng không yêu cầu hóa đơn VAT thì khi cân nhắc freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, hộ kinh doanh thường là lựa chọn phù hợp vì thủ tục đơn giản và chi phí vận hành thấp.

Ngoài ra, hình thức hộ kinh doanh cũng phù hợp với freelancer làm việc một mình, không có nhiều chi phí và không cần bộ máy kế toán phức tạp. Khi doanh thu tăng lên hoặc khi bắt đầu làm việc với doanh nghiệp lớn cần hóa đơn VAT thì lúc đó mới nên cân nhắc chuyển sang mô hình công ty để phù hợp hơn với hoạt động kinh doanh lâu dài và tối ưu thuế freelancer.

Làm Freelancer Khi Cần Xuất Hóa Đơn

Một số freelancer khi làm việc với doanh nghiệp sẽ được yêu cầu xuất hóa đơn thì mới được thanh toán chi phí dịch vụ. Khi đó, bạn không thể làm việc dưới tư cách cá nhân mà cần đăng ký hộ kinh doanh hoặc thành lập công ty để có thể xuất hóa đơn theo quy định. Đây là trường hợp rất phổ biến với freelancer làm marketing, thiết kế, IT, lập trình, chạy quảng cáo hoặc tư vấn dịch vụ, và cũng là lý do nhiều người tìm hiểu freelancer có cần xuất hóa đơn không khi bắt đầu làm việc với doanh nghiệp.

Nếu doanh nghiệp chỉ cần hóa đơn bán hàng để đưa vào chi phí thì bạn có thể lựa chọn đăng ký hộ kinh doanh kê khai để xuất hóa đơn bán hàng. Hình thức này phù hợp với freelancer làm dịch vụ và không có quá nhiều chi phí đầu vào. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp yêu cầu hóa đơn giá trị gia tăng thì bạn bắt buộc phải thành lập công ty, vì chỉ có công ty mới có thể xuất hóa đơn VAT và kê khai thuế giá trị gia tăng theo quy định.

Vì vậy, khi xác định freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, bạn cần dựa vào đối tượng khách hàng của mình. Nếu khách hàng chủ yếu là cá nhân thì có thể hoạt động dưới dạng cá nhân hoặc hộ kinh doanh. Nếu khách hàng là doanh nghiệp và yêu cầu hóa đơn VAT thì thành lập công ty sẽ là lựa chọn phù hợp để làm việc lâu dài, chuyên nghiệp và thuận lợi hơn trong quá trình kinh doanh.

>> Xem thêm tại: Làm Freelance Không Ký Hợp Đồng Có Phải Đóng Thuế Không?

So Sánh Thuế Freelancer Cá Nhân, Hộ Kinh Doanh Và Công Ty

Để hiểu rõ hơn freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, cần so sánh cách tính thuế freelancer theo từng hình thức hoạt động. Mỗi hình thức sẽ có cách tính thuế khác nhau, mức thuế khác nhau và thủ tục quản lý cũng khác nhau, vì vậy freelancer cần lựa chọn mô hình phù hợp với thu nhập và khách hàng của mình.

Bảng so sánh thuế freelancer theo từng hình thức:

Nếu làm freelancer dưới hình thức cá nhân, thuế thu nhập cá nhân có thể từ 5% đến 35% tùy theo mức thu nhập sau khi đã trừ giảm trừ gia cảnh. Nếu đăng ký hộ kinh doanh, thuế dịch vụ thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, mức thuế này tương đối ổn định và dễ tính toán. Nếu thành lập công ty, bạn sẽ đóng thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp khoảng 20% trên lợi nhuận, tuy nhiên công ty được trừ chi phí hợp lệ trước khi tính thuế nên trong một số trường hợp số thuế phải đóng có thể thấp hơn. Vì vậy, khi lựa chọn mô hình hoạt động, freelancer nên so sánh doanh thu, chi phí và khách hàng để lựa chọn mô hình phù hợp và tối ưu thuế.

Freelancer Không Có Nhiều Chi Phí Thì Nên Chọn Mô Hình Nào

Freelancer thường là ngành nghề lấy công làm lời, tức là chi phí hoạt động không nhiều, chủ yếu là chi phí cá nhân như máy tính, internet, phần mềm hoặc chi phí làm việc tại nhà. Những chi phí này trong nhiều trường hợp không có hóa đơn đầy đủ để đưa vào chi phí hợp lệ khi tính thuế. Vì vậy, nếu thành lập công ty nhưng không có nhiều chi phí hợp lệ thì lợi nhuận sẽ gần bằng doanh thu và khi đó số thuế phải đóng sẽ tương đối cao.

Trong trường hợp này, khi so sánh thuế freelancer, công ty lại có thể là hình thức đóng thuế cao hơn so với hộ kinh doanh vì công ty đóng thuế trên lợi nhuận. Nếu không có chi phí để trừ thì lợi nhuận gần bằng doanh thu và số thuế phải đóng sẽ cao hơn so với hình thức hộ kinh doanh đóng thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Vì vậy, nếu freelancer làm việc một mình, không có nhiều chi phí, không thuê nhân viên và không có văn phòng thì khi cân nhắc freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, hộ kinh doanh thường sẽ là lựa chọn phù hợp hơn để tối ưu chi phí, dễ quản lý và phù hợp với mô hình làm việc của freelancer.

>> Xem thêm tại: Freelancer Tối Ưu Hóa Tài Chính

Trường Hợp Nên Thành Lập Công Ty Khi Làm Freelancer

Dưới đây là những trường hợp freelancer nên cân nhắc thành lập công ty thay vì hoạt động dưới dạng cá nhân hoặc hộ kinh doanh:

• Doanh thu lớn và ổn định: Khi doanh thu từ freelance đã cao và ổn định trong thời gian dài, việc thành lập công ty sẽ giúp bạn quản lý doanh thu, chi phí và lợi nhuận rõ ràng hơn. Ngoài ra, khi doanh thu lớn thì việc quản lý tiền, hợp đồng và thuế dưới hình thức công ty sẽ chuyên nghiệp và phù hợp hơn so với hoạt động dưới dạng cá nhân.
• Làm việc với nhiều doanh nghiệp: Nếu khách hàng của bạn chủ yếu là công ty và họ yêu cầu hóa đơn để thanh toán chi phí thì việc thành lập công ty gần như là cần thiết. Công ty giúp bạn ký hợp đồng dịch vụ, xuất hóa đơn và làm việc với doanh nghiệp dễ dàng hơn, giúp công việc ổn định và chuyên nghiệp hơn.
• Cần xuất hóa đơn VAT: Đây là trường hợp rất phổ biến khiến freelancer phải thành lập công ty. Hộ kinh doanh chỉ xuất được hóa đơn bán hàng, còn nếu khách hàng yêu cầu hóa đơn VAT để khấu trừ thuế thì bắt buộc phải thành lập công ty. Vì vậy, khi tìm hiểu freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, bạn cần xem khách hàng có cần hóa đơn VAT hay không.
• Có nhiều chi phí hợp lệ: Khi hoạt động dưới hình thức công ty, bạn có thể đưa nhiều chi phí vào chi phí hợp lệ như chi phí mua máy tính, phần mềm, quảng cáo, chi phí marketing, chi phí thuê nhân viên, chi phí thuê văn phòng và các chi phí phục vụ công việc. Khi có nhiều chi phí hợp lệ, lợi nhuận tính thuế sẽ giảm và số thuế phải đóng có thể thấp hơn.
• Muốn xây dựng thương hiệu và phát triển lâu dài: Nếu bạn xác định làm freelancer lâu dài, muốn xây dựng thương hiệu cá nhân thành thương hiệu doanh nghiệp, mở rộng dịch vụ và tuyển nhân sự thì mô hình công ty sẽ phù hợp hơn. Công ty giúp bạn dễ mở rộng quy mô, xây dựng đội nhóm và phát triển hoạt động kinh doanh chuyên nghiệp hơn.
• Muốn mở rộng quy mô hoạt động: Khi thành lập công ty, bạn có thể tuyển nhân viên, hợp tác với đối tác, mở rộng dịch vụ và phát triển thành doanh nghiệp cung cấp dịch vụ thay vì chỉ làm freelancer cá nhân. Đây là hướng đi phù hợp với những người muốn phát triển lâu dài và ổn định.

Tóm lại, nếu freelancer làm nhỏ lẻ, thu nhập chưa cao và không cần hóa đơn VAT thì có thể chưa cần thành lập công ty. Nhưng nếu doanh thu lớn, làm việc với doanh nghiệp, cần hóa đơn VAT và muốn phát triển lâu dài thì thành lập công ty sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.

Nên Chọn Mô Hình Nào Khi Làm Freelancer

Tóm lại, khi cân nhắc freelancer nên đăng ký hộ kinh doanh hay công ty, bạn cần dựa vào khách hàng, doanh thu và định hướng làm việc lâu dài. Nếu bạn mới bắt đầu làm freelancer, thu nhập chưa cao, làm việc chủ yếu với khách hàng cá nhân hoặc khách nước ngoài không yêu cầu hóa đơn thì có thể hoạt động dưới dạng cá nhân để đơn giản thủ tục và chưa cần đăng ký kinh doanh. Khi thu nhập bắt đầu ổn định và cần xuất hóa đơn cho khách hàng thì có thể chuyển sang hộ kinh doanh để đóng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu và hoạt động hợp pháp, ổn định hơn.

Trong trường hợp bạn làm việc với doanh nghiệp lớn, thường xuyên cần xuất hóa đơn VAT, có doanh thu cao và muốn xây dựng thương hiệu lâu dài thì thành lập công ty sẽ phù hợp hơn. Công ty giúp bạn làm việc chuyên nghiệp, dễ ký hợp đồng, dễ mở rộng quy mô và tuyển nhân sự khi cần. Vì vậy, để lựa chọn đúng mô hình, bạn cần hiểu rõ thuế freelancer, chi phí vận hành và định hướng phát triển để chọn mô hình phù hợp. Nếu chưa rõ nên đăng ký theo hình thức nào, bạn có thể tham khảo Dịch vụ kế toán thuế tại Hà Nội để được tư vấn cụ thể theo thu nhập, khách hàng và ngành nghề, từ đó lựa chọn mô hình phù hợp và tối ưu chi phí trong quá trình làm freelancer lâu dài.

Ghi chú: Thông tin trong bài viết được cung cấp với mục đích tham khảo, quý khách vui lòng kiểm tra thêm hoặc tư vấn chuyên môn khi cần thiết.