Nhận Biết 8 Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Ngay

Rate this post

Cập nhật: bài viết tổng hợp tham khảo từ quy định và thực tế hành nghề kế toán – thuế tại Việt Nam, chỉ mang tính tham khảo — anh chị nên hỏi tư vấn cụ thể trước khi áp dụng.

“Vì sao công ty bên cạnh mấy năm chưa ai đến, còn công ty mình vừa nhận quyết định kiểm tra thuế?” Câu hỏi này em đã nghe từ không ít chủ doanh nghiệp. Và đi kèm luôn là nỗi lo: có phải công ty mình đang có vấn đề gì không?

Em luôn chia sẻ thật: được chọn kiểm tra thuế không có nghĩa là doanh nghiệp sai. Kiểm tra là hoạt động thường xuyên trong quản lý thuế, và việc lựa chọn doanh nghiệp được thực hiện dựa trên kế hoạch, dữ liệu và một số tiêu chí. Hiểu được những tiêu chí đó, doanh nghiệp có thể chủ động rà soát và chuẩn bị, để khi được kiểm tra thì mọi thứ diễn ra nhẹ nhàng. Qua 20 năm đồng hành cùng hơn 8.000 doanh nghiệp, Trường Thành thấy doanh nghiệp có sổ sách gọn gàng thường làm việc với đoàn kiểm tra khá thuận lợi.

Bài này em chia sẻ cách Nhận Biết 8 Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Ngay và chuẩn bị hồ sơ để luôn sẵn sàng. Anh chị đọc khoảng 12 phút.

Doanh nghiệp thường được cơ quan thuế lựa chọn kiểm tra dựa trên kế hoạch hằng năm và kết quả phân tích, đánh giá mức độ tuân thủ. Một số dấu hiệu thường được chú ý gồm: doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp hoặc lỗ kéo dài; số thuế GTGT được khấu trừ chuyển sang lớn, kéo dài hoặc có đề nghị hoàn thuế; số liệu kê khai chưa khớp dữ liệu hóa đơn điện tử; có hóa đơn đầu vào từ người bán đã thay đổi trạng thái; không giải trình được khi được đề nghị; nhiều năm chưa được kiểm tra; có giao dịch liên kết; hoặc doanh nghiệp làm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động. Đây là thông tin tham khảo, tiêu chí cụ thể do cơ quan thuế áp dụng theo quy định.

Nhận Biết 8 Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Ngay
Nhận Biết 8 Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế Doanh Nghiệp Cần Rà Soát Ngay

Kiểm Tra Thuế Là Gì Và Diễn Ra Thế Nào?

Kiểm tra thuế là hoạt động cơ quan thuế xem xét việc kê khai, nộp thuế của doanh nghiệp, có thể thực hiện tại trụ sở cơ quan thuế trên cơ sở hồ sơ khai thuế, hoặc tại trụ sở doanh nghiệp theo quyết định kiểm tra. Kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp thường thực hiện theo kế hoạch, theo kết quả phân tích dữ liệu hoặc theo các trường hợp quy định.

Có hai hình thức chính mà doanh nghiệp thường gặp. Thứ nhất là kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế: cơ quan thuế phân tích hồ sơ khai thuế, nếu thấy cần làm rõ thì đề nghị doanh nghiệp giải trình, bổ sung tài liệu. Phần này em đã chia sẻ chi tiết trong bài về cơ quan thuế yêu cầu giải trình.

Thứ hai là kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp: cơ quan thuế ban hành quyết định kiểm tra, đoàn kiểm tra đến làm việc trực tiếp, xem xét sổ sách, chứng từ của một hoặc nhiều năm. Kết thúc kiểm tra có biên bản, kết luận theo quy định.

Việc lựa chọn doanh nghiệp để kiểm tra tại trụ sở thường dựa trên kế hoạch kiểm tra hằng năm, được xây dựng từ kết quả phân tích dữ liệu và đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp. Ngoài ra còn có một số trường hợp kiểm tra theo quy định như khi doanh nghiệp giải thể, chấm dứt hoạt động, hoặc kiểm tra sau hoàn thuế.

Cơ Quan Thuế Lựa Chọn Doanh Nghiệp Như Thế Nào?

Cơ quan thuế ngày càng dựa vào dữ liệu: hồ sơ khai thuế, báo cáo tài chính, dữ liệu hóa đơn điện tử, thông tin từ ngân hàng, cơ quan khác. Từ đó doanh nghiệp được đánh giá, phân loại theo mức độ tuân thủ. Doanh nghiệp có nhiều chỉ tiêu cần làm rõ thường được ưu tiên đưa vào kế hoạch kiểm tra.

Trước đây, việc chọn doanh nghiệp kiểm tra phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm. Hiện nay, với hóa đơn điện tử và cơ sở dữ liệu tập trung, cơ quan thuế có thể so sánh rất nhanh: doanh thu kê khai với hóa đơn đầu ra, thuế đầu vào với hóa đơn đầu vào, lợi nhuận của doanh nghiệp với mặt bằng ngành, biến động qua các năm.

Mỗi doanh nghiệp, ở một mức độ nào đó, đều được “chấm điểm” dựa trên các chỉ tiêu này. Doanh nghiệp tuân thủ tốt, số liệu ổn định, khớp dữ liệu thì ít khi được chọn. Doanh nghiệp có nhiều chỉ tiêu cần làm rõ thì khả năng được chọn cao hơn.

Điều này cũng có nghĩa: doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động giảm khả năng được chọn bằng cách giữ cho số liệu của mình khớp, ổn định và giải thích được.

Các Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế
Các Dấu Hiệu Rủi Ro Về Thuế

Những Dấu Hiệu Thường Được Chú Ý

Các dấu hiệu thường được chú ý gồm: lợi nhuận thấp hoặc lỗ kéo dài so với doanh thu; thuế GTGT khấu trừ lớn, kéo dài, có hoàn thuế; số liệu chưa khớp hóa đơn điện tử; hóa đơn đầu vào từ người bán đã thay đổi trạng thái; giao dịch liên kết; chi phí tăng nhanh hơn doanh thu; không giải trình được; và nhiều năm chưa kiểm tra.

1. Doanh thu lớn nhưng lợi nhuận thấp hoặc lỗ kéo dài

Doanh nghiệp có doanh thu tăng đều nhưng năm nào cũng lỗ hoặc lãi rất mỏng, thấp hơn nhiều so với các doanh nghiệp cùng ngành. Nếu có lý do thực tế như giai đoạn đầu tư, cạnh tranh giá, doanh nghiệp nên có tài liệu chứng minh.

2. Thuế GTGT khấu trừ kéo dài, đề nghị hoàn thuế

Số thuế GTGT đầu vào lớn hơn đầu ra nhiều kỳ liên tiếp, hoặc doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế. Các trường hợp hoàn thuế thường được kiểm tra trước hoặc sau hoàn theo quy định.

3. Số liệu chưa khớp dữ liệu hóa đơn điện tử

Doanh thu kê khai thấp hơn hóa đơn đầu ra, hoặc thuế đầu vào kê khai cao hơn hóa đơn đầu vào trên hệ thống. Đây là chỉ tiêu dễ phát hiện nhất hiện nay. Cách đối chiếu em đã chia sẻ trong bài về doanh thu lệch hóa đơn.

4. Hóa đơn đầu vào từ người bán đã thay đổi trạng thái

Doanh nghiệp có nhiều giao dịch với nhà cung cấp sau đó không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, hoặc có dấu hiệu chỉ xuất hóa đơn.

5. Giao dịch liên kết

Doanh nghiệp có giao dịch mua bán, vay mượn với công ty mẹ, công ty con, công ty có chung chủ sở hữu. Nhóm này có quy định riêng về kê khai và xác định giá giao dịch.

6. Chi phí tăng nhanh hơn doanh thu

Chi phí lương, chi phí quản lý, chi phí dịch vụ mua ngoài tăng mạnh trong khi doanh thu không tăng tương ứng.

7. Thanh toán tiền mặt nhiều

Doanh nghiệp có nhiều khoản chi lớn bằng tiền mặt. Yêu cầu về thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng được nhấn mạnh, nên đây cũng là điểm thường được xem xét.

8. Nhiều năm chưa được kiểm tra hoặc không phản hồi giải trình

Doanh nghiệp đã hoạt động nhiều năm mà chưa được kiểm tra, hoặc từng nhận đề nghị giải trình nhưng không phản hồi đầy đủ.

Cách Để Rà Soát Và Kiểm Tra Thuế
Cách Để Rà Soát Và Kiểm Tra Thuế

Những Trường Hợp Kiểm Tra Theo Quy Định

Ngoài kế hoạch, một số trường hợp doanh nghiệp thường được kiểm tra theo quy định như: giải thể, chấm dứt hoạt động, chấm dứt hiệu lực mã số thuế; chia, tách, sáp nhập, chuyển đổi loại hình; kiểm tra sau hoàn thuế; và các trường hợp có yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.

Những trường hợp này không xuất phát từ việc doanh nghiệp có dấu hiệu gì, mà là thủ tục theo quy định. Ví dụ khi doanh nghiệp làm thủ tục giải thể, cơ quan thuế thường kiểm tra để xác định nghĩa vụ thuế trước khi chấm dứt mã số thuế.

Doanh nghiệp đang có kế hoạch tạm ngừng, giải thể, chuyển đổi loại hình, sáp nhập nên rà soát sổ sách trước khi làm thủ tục. Chuẩn bị tốt từ đầu giúp quá trình kiểm tra nhanh hơn, thủ tục giải thể hoặc chuyển đổi cũng gọn hơn.

Với doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế, nên lưu ý rằng hồ sơ hoàn thuế thường được xem xét kỹ. Chuẩn bị đầy đủ chứng từ đầu vào, chứng từ thanh toán, hồ sơ xuất khẩu nếu có, trước khi nộp đề nghị hoàn.

Tự Rà Soát Doanh Nghiệp Theo Các Dấu Hiệu

Doanh nghiệp có thể tự rà soát bằng cách: đối chiếu dữ liệu hóa đơn với tờ khai; so sánh tỷ suất lợi nhuận với các năm trước và mặt bằng ngành; xem lại số thuế khấu trừ chuyển sang; kiểm tra trạng thái nhà cung cấp lớn; tổng hợp các khoản chi tiền mặt lớn; và lập sẵn giải thích cho các biến động.

Em gợi ý một bảng tự rà soát đơn giản, có thể làm mỗi quý hoặc ít nhất trước mùa quyết toán:

  • Dữ liệu hóa đơn: tổng hóa đơn đầu ra, đầu vào trên hệ thống có khớp với tờ khai và sổ không?
  • Lợi nhuận: tỷ suất lợi nhuận năm nay so với các năm trước thế nào? Có lý do rõ ràng nếu giảm mạnh?
  • Thuế GTGT: số khấu trừ chuyển sang có lớn, kéo dài không? Lý do là gì?
  • Nhà cung cấp: các nhà cung cấp lớn có đang hoạt động bình thường?
  • Thanh toán: các khoản chi lớn có chứng từ ngân hàng không?
  • Chi phí: khoản chi nào tăng mạnh so với năm trước? Có hợp đồng, căn cứ không?
  • Thông báo: có thông báo nào từ cơ quan thuế chưa phản hồi không?

Mỗi câu trả lời “chưa chắc” là một việc cần làm. Điều quan trọng không phải là tránh mọi biến động, vì kinh doanh luôn có biến động. Điều quan trọng là mọi biến động đều có giải thích và hồ sơ đi kèm.

Cách Hạn Chế Rủi Ro Về Thuế
Cách Hạn Chế Rủi Ro Về Thuế

Chuẩn Bị Gì Để Luôn Sẵn Sàng Khi Được Kiểm Tra?

Doanh nghiệp nên duy trì: sổ sách kế toán cập nhật, khóa sổ đúng hạn; chứng từ sắp xếp theo kỳ, dễ tra cứu; hợp đồng, biên bản giao nhận, chứng từ thanh toán đi kèm hóa đơn; bảng đối chiếu số liệu và giải thích chênh lệch các năm; quy chế nội bộ cập nhật; và hồ sơ giải trình các lần trước.

Khi nhận quyết định kiểm tra, doanh nghiệp thường có một khoảng thời gian chuẩn bị trước khi đoàn đến làm việc. Nhưng nếu đến lúc đó mới bắt đầu tìm chứng từ, sắp xếp sổ sách thì rất vất vả. Cách tốt nhất là duy trì trạng thái “luôn sẵn sàng”:

  1. Sổ sách cập nhật, khóa sổ mỗi kỳ, báo cáo tài chính và quyết toán nộp đúng hạn.
  2. Chứng từ lưu theo kỳ, có mục lục, bản điện tử và bản giấy thống nhất.
  3. Bộ hồ sơ đi kèm từng giao dịch lớn: hợp đồng, giao nhận, thanh toán.
  4. Bảng đối chiếu hằng năm: doanh thu với hóa đơn, báo cáo tài chính với tờ khai, lương với bảo hiểm và thuế TNCN.
  5. Quy chế nội bộ: quy chế lương thưởng, quy chế tài chính, công tác phí, cập nhật theo thực tế.
  6. Hồ sơ làm việc với cơ quan thuế các lần trước: giải trình, biên bản, kết luận.

Khi làm việc với đoàn kiểm tra, doanh nghiệp nên cử người nắm rõ số liệu, cung cấp tài liệu theo yêu cầu, trả lời trung thực, ghi chép lại các nội dung trao đổi. Thái độ hợp tác, chuẩn bị tốt luôn giúp buổi làm việc hiệu quả hơn.

Câu Chuyện Của Anh Cường — Xưởng Sản Xuất Đồ Gỗ Ở Thanh Oai

Anh Cường điều hành xưởng sản xuất đồ gỗ nội thất ở Thanh Oai, hoạt động hơn mười năm. Doanh thu tăng đều, nhưng mấy năm gần đây lãi rất mỏng, có năm lỗ nhẹ do giá gỗ tăng. Công ty mua gỗ từ nhiều nguồn, một số khoản thanh toán bằng tiền mặt cho các hộ cung cấp nhỏ. Chưa năm nào được kiểm tra tại trụ sở.

Anh Cường nhờ Trường Thành rà soát theo các dấu hiệu trên. Kết quả cho thấy công ty có khá nhiều chỉ tiêu cần làm rõ: lợi nhuận thấp kéo dài, vài nhà cung cấp gỗ đã ngừng hoạt động, một số khoản chi tiền mặt lớn, và bảng đối chiếu số liệu các năm trước chưa từng được lập.

Trường Thành cùng anh Cường xây dựng bộ hồ sơ giải thích lợi nhuận: bảng theo dõi giá gỗ đầu vào qua các năm, giá bán, định mức tiêu hao. Đội ngũ rà soát lại hồ sơ các nhà cung cấp đã ngừng hoạt động, bổ sung chứng từ giao nhận, vận chuyển. Từ đó, công ty chuyển sang thanh toán qua ngân hàng với mọi khoản lớn và lập bảng đối chiếu hằng năm. Khi công ty có tên trong kế hoạch kiểm tra năm sau, toàn bộ hồ sơ đã sẵn sàng.

Anh Cường chia sẻ: “Biết trước mình có những điểm nào cần giải thích nên khi đoàn đến, tôi không còn lo lắng như trước. Mọi thứ đều có giấy tờ.”

Trường Thành Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Như Thế Nào?

Em hiểu, với chủ doanh nghiệp, “kiểm tra thuế” là cụm từ dễ khiến lo lắng. Nhưng khi biết mình đang ở đâu và hồ sơ đã sẵn sàng, cảm giác đó sẽ nhẹ đi rất nhiều.

Với dịch vụ kế toán trọn gói, Trường Thành giúp anh chị rà soát doanh nghiệp theo các dấu hiệu thường được chú ý, đối chiếu dữ liệu hóa đơn hằng tháng, theo dõi nhà cung cấp, lập bảng đối chiếu và giải thích hằng năm, sắp xếp chứng từ khoa học, và đồng hành cùng anh chị chuẩn bị hồ sơ, làm việc khi có quyết định kiểm tra.

Chi phí dịch vụ báo giá theo khối lượng công việc thực tế, và Trường Thành luôn tư vấn miễn phí trước khi ký.

3 Điều Cần Nhớ Về Dấu Hiệu Bị Kiểm Tra Thuế
3 Điều Cần Nhớ Về Dấu Hiệu Bị Kiểm Tra Thuế

3 Điều Cần Nhớ Về Dấu Hiệu Bị Kiểm Tra Thuế

Một, được chọn kiểm tra không có nghĩa là doanh nghiệp sai; cơ quan thuế lựa chọn dựa trên kế hoạch, dữ liệu và các chỉ tiêu tuân thủ, cùng một số trường hợp theo quy định. Hai, các dấu hiệu thường được chú ý gồm lợi nhuận thấp kéo dài, khấu trừ lớn, số liệu chưa khớp hóa đơn, nhà cung cấp thay đổi trạng thái, chi tiền mặt lớn. Ba, tự rà soát định kỳ và duy trì hồ sơ “luôn sẵn sàng” là cách tốt nhất để chủ động.

Mỗi doanh nghiệp có đặc thù ngành nghề và lịch sử khác nhau, nên việc đánh giá cần xem xét theo hồ sơ thực tế. Nếu anh chị muốn có người rà soát định kỳ và đồng hành chuẩn bị hồ sơ, dịch vụ kế toán thuế trọn gói của Trường Thành sẽ giúp anh chị yên tâm hơn. Anh chị cứ liên hệ để được tư vấn miễn phí trước khi quyết định.

Hotline / Zalo: 0989 724 056 (hỗ trợ 7 ngày/tuần)

20 năm kinh nghiệm — Hơn 8.000 doanh nghiệp tin tưởng — Hỗ trợ 7 ngày/tuần — Hotline/Zalo 0989 724 056

Lưu ý: nội dung trong bài chỉ mang tính chất tham khảo, đúc kết từ thực tế hành nghề. Các quy định về thuế – kế toán có thể thay đổi theo thời điểm và áp dụng khác nhau tùy từng trường hợp, anh chị nên nhận tư vấn cụ thể trước khi áp dụng cho doanh nghiệp mình.

Câu Hỏi Thường Gặp

Q: Những dấu hiệu nào khiến doanh nghiệp dễ được chọn kiểm tra thuế?

A: Thường gồm lợi nhuận thấp hoặc lỗ kéo dài, thuế GTGT khấu trừ lớn kéo dài hoặc đề nghị hoàn thuế, số liệu chưa khớp hóa đơn điện tử, hóa đơn đầu vào từ người bán đã thay đổi trạng thái, giao dịch liên kết, chi tiền mặt lớn và nhiều năm chưa được kiểm tra. Thông tin chỉ mang tính tham khảo.

Q: Được chọn kiểm tra thuế có phải doanh nghiệp đã sai không?

A: Không nhất thiết. Kiểm tra là hoạt động thường xuyên trong quản lý thuế, doanh nghiệp được lựa chọn dựa trên kế hoạch, dữ liệu và một số trường hợp theo quy định như giải thể, hoàn thuế.

Q: Cơ quan thuế lựa chọn doanh nghiệp kiểm tra như thế nào?

A: Dựa trên kế hoạch hằng năm và kết quả phân tích dữ liệu khai thuế, báo cáo tài chính, hóa đơn điện tử, đánh giá mức độ tuân thủ. Doanh nghiệp có nhiều chỉ tiêu cần làm rõ thường được ưu tiên.

Q: Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì để sẵn sàng khi được kiểm tra?

A: Sổ sách cập nhật, chứng từ lưu theo kỳ, hồ sơ đi kèm giao dịch lớn, bảng đối chiếu số liệu hằng năm, quy chế nội bộ cập nhật và hồ sơ làm việc với cơ quan thuế các lần trước.

Q: Trường Thành hỗ trợ gì về kiểm tra thuế?

A: Trường Thành rà soát doanh nghiệp theo các dấu hiệu, đối chiếu dữ liệu hóa đơn hằng tháng, lập bảng đối chiếu hằng năm, sắp xếp chứng từ và đồng hành chuẩn bị hồ sơ, làm việc khi có quyết định kiểm tra. Chi phí theo khối lượng thực tế, tư vấn miễn phí trước khi ký. Hotline/Zalo 0989 724 056.

Ghi chú: Thông tin trong bài viết được cung cấp với mục đích tham khảo, quý khách vui lòng kiểm tra thêm hoặc tư vấn chuyên môn khi cần thiết.