Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

5/5 - (1 bình chọn)

Trong những năm gần đây, thương mại điện tử tại Việt Nam phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh bán hàng chủ lực của hàng chục nghìn doanh nghiệp và hộ kinh doanh cá thể. Các nền tảng như Shopee, Lazada hay Tiki không chỉ giúp mở rộng thị trường mà còn tạo ra khối lượng giao dịch khổng lồ mỗi ngày. Tuy nhiên, song hành với tốc độ tăng trưởng đó là áp lực lớn về mặt kế toán và tài chính. Không giống như mô hình bán hàng truyền thống, hoạt động Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada đòi hỏi một cách tiếp cận hoàn toàn mới: phải linh hoạt hơn, tự động hơn và đủ khả năng xử lý dữ liệu phân tán, biến động liên tục theo từng giao dịch. Doanh nghiệp không chỉ cần ghi nhận doanh thu một cách chính xác, mà còn phải bóc tách chiết khấu, hoàn hàng, phí sàn, phí vận chuyển và tiến hành đối soát thanh toán theo từng kỳ báo cáo với độ chính xác gần như tuyệt đối.

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Cơ Chế Thanh Toán Và Đối Soát Doanh Thu Từ Shopee, Lazada

Doanh Thu Ghi Nhận Và Doanh Thu Thực Nhận Không Đồng Nhất

Một trong những trở ngại thường gặp của kế toán thương mại điện tử là sự chênh lệch giữa doanh thu đơn hàng và khoản tiền thực tế được sàn chuyển về. Khi khách hàng hoàn tất giao dịch trên Shopee hoặc Lazada, hệ thống sẽ ghi nhận tổng giá trị đơn hàng. Tuy nhiên, sàn sẽ giữ lại một phần doanh thu để khấu trừ nhiều loại chi phí khác nhau như phí dịch vụ, phí thanh toán, chiết khấu khuyến mãi do sàn hỗ trợ, hoặc phí vận chuyển. Chính vì vậy, nếu kế toán bán hàng online chỉ dựa vào tổng giá trị đơn hàng mà không tham chiếu báo cáo đối soát chi tiết từ sàn thì số liệu doanh thu sẽ bị sai lệch nghiêm trọng. Đây là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp bị thiếu hụt dòng tiền hoặc gặp rắc rối khi nộp báo cáo thuế.

Rủi Ro Sai Lệch Khi Đối Soát Thanh Toán Theo Chu Kỳ

Đối với mô hình thương mại điện tử, Shopee và Lazada thường chuyển tiền cho người bán theo từng chu kỳ cố định như mỗi tuần hoặc sau khi đơn hàng hoàn tất. Tuy nhiên, cơ chế đối soát và báo cáo doanh thu giữa các sàn là không giống nhau, từ định dạng dữ liệu đến cách tính phí và ghi nhận giao dịch. Điều này đòi hỏi kế toán bán hàng online phải nắm rõ cách sử dụng hệ thống quản lý đơn hàng của từng sàn, đồng thời kiểm tra kỹ lưỡng từng dòng doanh thu, từng khoản khấu trừ để đối chiếu với sổ sách nội bộ. Nếu không làm tốt công tác này, doanh nghiệp dễ bị mất tiền oan do sai lệch báo cáo hoặc thiếu sót trong kiểm tra số dư. Vì thế, kỹ năng xử lý dữ liệu lớn và quy trình kiểm soát nội bộ là yếu tố bắt buộc đối với người làm kế toán thương mại điện tử.

Định Dạng Báo Cáo Của Mỗi Sàn Không Đồng Nhất Và Khó Phân Tích

Một thách thức phổ biến với kế toán thương mại điện tử là việc phải làm quen với hệ thống báo cáo riêng biệt từ mỗi sàn. Shopee có cách trình bày các khoản phí khác với Lazada, và cả hai lại thay đổi định dạng định kỳ. Điều này khiến việc tổng hợp dữ liệu để lập báo cáo tài chính trở nên phức tạp, đặc biệt khi kế toán phải xử lý nhiều gian hàng trên nhiều sàn khác nhau. Nếu kế toán bán hàng online không xây dựng được hệ thống phân tích chuẩn, sai sót trong thống kê, ghi nhận doanh thu và lập báo cáo là điều không thể tránh khỏi. Việc mất đồng nhất dữ liệu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng báo cáo và tính minh bạch trong quản lý tài chính.

Chậm Trễ Trong Thanh Toán Ảnh Hưởng Đến Dòng Tiền

Dù Shopee và Lazada có lịch chuyển tiền rõ ràng, nhưng trong nhiều trường hợp, việc thanh toán bị chậm trễ do quy trình hoàn hàng, khiếu nại hoặc đơn hàng chưa xác nhận thành công. Sự chậm trễ này có thể gây gián đoạn dòng tiền, ảnh hưởng đến khả năng thanh toán chi phí vận hành của doanh nghiệp. Đối với kế toán bán hàng online, điều này tạo ra áp lực trong việc cân đối thu – chi, đặc biệt ở các đơn vị nhỏ phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn. Chỉ khi có hệ thống kế toán thương mại điện tử được tổ chức bài bản, kiểm soát tiến độ thanh toán và đánh giá được khả năng tài chính theo chu kỳ, doanh nghiệp mới duy trì được sự ổn định tài chính trong môi trường bán hàng qua sàn.

Tự Động Hóa Quy Trình Kế Toán Bằng RPA Xu Hướng Không Thể Bỏ Qua

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Không Có Công Cụ Tự Động Hóa Dễ Dẫn Đến Sai Sót Lặp Lại

Với khối lượng đơn hàng lớn mỗi ngày, việc xử lý thủ công toàn bộ báo cáo doanh thu, khấu trừ, hoàn tiền và phí phát sinh là quá tải đối với nhiều kế toán bán hàng online. Nếu không áp dụng các công cụ lọc dữ liệu, phân tích Excel nâng cao hoặc phần mềm tích hợp, kế toán dễ lặp lại các sai sót như nhập trùng dữ liệu, bỏ sót đơn hàng, hoặc ghi nhận sai khoản thu. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến độ chính xác của báo cáo tài chính mà còn làm giảm uy tín của bộ phận kế toán thương mại điện tử trong mắt lãnh đạo. Việc đầu tư vào hệ thống phần mềm đối soát tự động hoặc tích hợp dữ liệu từ sàn vào phần mềm kế toán là xu hướng tất yếu giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả kiểm soát.

Những Lỗi Kế Toán Phổ Biến Khi Xử Lý Dữ Liệu Bán Hàng Qua Shopee, Lazada

Ghi Nhầm Doanh Thu Gộp Thành Doanh Thu Thực Nhận

Một trong những sai lầm phổ biến nhất mà nhiều doanh nghiệp gặp phải khi bắt đầu triển khai kế toán thương mại điện tử là không phân biệt rõ giữa doanh thu gộp và doanh thu thực tế nhận được từ sàn. Trên giao diện Shopee hay Lazada, số liệu hiển thị ban đầu thường là tổng đơn hàng chưa khấu trừ bất kỳ chi phí nào. Tuy nhiên, khi đối chiếu với khoản tiền thực nhận, sàn đã giữ lại các khoản phí như chiết khấu, phí vận chuyển hoặc khuyến mãi hỗ trợ. Nếu kế toán bán hàng online không hiểu rõ bản chất từng dòng khấu trừ, rất dễ ghi nhận sai doanh thu vào sổ sách, dẫn đến lệch lạc số liệu báo cáo tài chính và kê khai thuế thiếu chính xác. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến tính minh bạch mà còn có thể khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế và xử phạt nếu bị cơ quan chức năng kiểm tra.

Ghi Nhận Sai Thời Điểm Doanh Thu Giao Dịch

Khác với bán hàng truyền thống, thời điểm ghi nhận doanh thu trong môi trường thương mại điện tử có tính đặc thù rất rõ rệt. Thông thường, kế toán cần ghi nhận doanh thu khi đơn hàng được giao thành công và không còn khả năng hoàn trả từ phía khách hàng. Tuy nhiên, nhiều kế toán bán hàng online lại ghi nhận ngay khi khách hàng đặt đơn hoặc khi sàn báo đơn hàng thành công kỹ thuật, trong khi thực tế đơn hàng đó có thể bị trả lại hoặc chưa hoàn tất. Việc ghi nhận sai thời điểm khiến doanh thu bị lệch kỳ kế toán, làm mất cân đối giữa các tháng và ảnh hưởng trực tiếp đến việc tính thuế thu nhập doanh nghiệp. Đối với kế toán thương mại điện tử, xác định đúng thời điểm hạch toán không chỉ là yêu cầu chuyên môn mà còn là yếu tố then chốt trong việc tuân thủ chuẩn mực kế toán.

Không Phân Tách Đầy Đủ Các Khoản Phí Khấu Trừ Từ Sàn

Hệ thống báo cáo của Shopee và Lazada thể hiện nhiều loại phí khác nhau, từ phí vận hành, chiết khấu, khuyến mãi hỗ trợ cho đến các khoản phụ phí vận chuyển. Tuy nhiên, không phải tất cả các khoản này đều được hiển thị rõ ràng trong cùng một biểu mẫu. Nếu kế toán thương mại điện tử không quen đọc báo cáo của sàn hoặc không phân tích kỹ từng dòng dữ liệu, rất dễ bỏ sót một phần chi phí hoặc ghi nhận nhầm giữa các loại phí với nhau. Điều này không chỉ khiến báo cáo chi phí thiếu chính xác mà còn ảnh hưởng đến tính hợp lệ của các khoản được khấu trừ khi quyết toán thuế. Đối với kế toán bán hàng online, kỹ năng phân loại phí đúng và đủ là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo độ tin cậy của hệ thống tài chính nội bộ.

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Không Theo Dõi Các Giao Dịch Hoàn Hàng Một Cách Chính Xác

Môi trường thương mại điện tử có tỷ lệ hoàn hàng và khiếu nại cao hơn nhiều so với bán hàng truyền thống. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng quy trình kế toán riêng để xử lý giao dịch hoàn trả, dẫn đến việc không điều chỉnh lại doanh thu, thuế GTGT và các chỉ số tài chính liên quan. Nếu kế toán bán hàng online không cập nhật kịp thời các đơn hàng bị hủy hoặc hoàn tiền từ sàn, hệ thống sổ sách sẽ phản ánh sai tình hình tài chính thực tế. Với kế toán thương mại điện tử, việc theo dõi, phân loại và hạch toán đúng các giao dịch hoàn hàng là một phần thiết yếu để duy trì sự minh bạch trong quản lý doanh thu.

Thiếu Lưu Trữ Và Chuẩn Hóa Chứng Từ Kế Toán Theo Chuẩn Thuế

Do đặc thù giao dịch online, nhiều doanh nghiệp thương mại điện tử không có hóa đơn giấy, hợp đồng hoặc chứng từ giao dịch truyền thống. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc được miễn trừ trách nhiệm lưu trữ và chuẩn hóa hồ sơ kế toán. Một sai lầm nghiêm trọng của không ít kế toán thương mại điện tử là không tải và lưu lại các báo cáo gốc từ Shopee, Lazada theo từng kỳ, hoặc không thống nhất định dạng lưu trữ, khiến việc kiểm tra và đối chiếu sau này trở nên khó khăn. Đối với kế toán bán hàng online, một hệ thống lưu trữ hồ sơ khoa học và nhất quán không chỉ phục vụ cho mục đích kiểm toán nội bộ, mà còn là yêu cầu bắt buộc khi cơ quan thuế tiến hành thanh tra.

Các Bước Chuẩn Trong Quy Trình Hạch Toán Doanh Thu Và Chi Phí Từ Sàn Thương Mại Điện Tử

Lưu Trữ Báo Cáo Đối Soát Định Kỳ Là Nền Tảng Của Kế Toán Thương Mại Điện Tử

Trong hệ thống kế toán thương mại điện tử, việc ghi nhận doanh thu đúng và đủ luôn phải dựa trên nguồn báo cáo đối soát do các sàn cung cấp. Shopee và Lazada đều có hệ thống Seller Center cho phép người bán tải các bản sao kê, báo cáo chi tiết doanh thu theo từng đơn hàng. Tuy nhiên, không phải kế toán nào cũng chủ động thực hiện đúng chu kỳ. Để đảm bảo tính liên tục và dễ kiểm soát, kế toán bán hàng online cần tải về đầy đủ báo cáo theo tuần, tháng và quý, sau đó lưu trữ có hệ thống theo định dạng thống nhất. Việc này giúp quá trình tra cứu, kiểm tra và lập báo cáo tài chính trở nên thuận tiện hơn, đặc biệt khi có kiểm toán hoặc thanh tra thuế.

Bóc Tách Doanh Thu Ròng Và Phân Loại Các Khoản Khấu Trừ

Bản chất của doanh thu thương mại điện tử không nằm ở giá trị đơn hàng hiển thị trên ứng dụng, mà là phần doanh thu thực tế còn lại sau khi sàn đã khấu trừ hàng loạt khoản phí. Đó có thể là chiết khấu người bán, phí vận chuyển, phí thanh toán điện tử, chương trình khuyến mãi hỗ trợ… Đối với kế toán thương mại điện tử, việc phân loại rõ ràng các khoản này bằng cách tạo tài khoản hạch toán riêng biệt là yêu cầu tối thiểu. Chỉ khi các khoản phí được bóc tách đúng và ghi nhận vào đúng nhóm chi phí, thì báo cáo tài chính mới phản ánh đúng thực trạng lợi nhuận. Với kế toán bán hàng online, điều này còn giúp dễ dàng lập kế hoạch thuế và chuẩn bị hồ sơ giải trình với cơ quan chức năng một cách minh bạch, chính xác.

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Đối Soát Doanh Thu Thực Nhận Và Ghi Nhận Đúng Thời Điểm

Không ít doanh nghiệp ghi nhận doanh thu ngay khi đơn hàng xuất hiện trên hệ thống bán hàng, dẫn đến sự lệch pha giữa doanh thu trên sổ sách và số tiền thực nhận trong tài khoản ngân hàng. Với kế toán bán hàng online, công việc này đòi hỏi sự cẩn trọng cao độ. Sau khi sàn chuyển tiền về, kế toán phải thực hiện đối chiếu giữa sao kê ngân hàng và báo cáo đối soát từ Shopee, Lazada để đảm bảo không thiếu sót hoặc chênh lệch. Nếu phát hiện có sự khác biệt, cần lập biên bản xác minh và làm việc với bộ phận hỗ trợ của sàn để truy thu phần chênh lệch. Ghi nhận doanh thu đúng thời điểm không chỉ giúp tuân thủ nguyên tắc kế toán, mà còn phản ánh đúng chu kỳ kinh doanh, giúp kế toán thương mại điện tử quản lý hiệu quả các chỉ số tài chính theo giai đoạn.

Hạch Toán Phí Sàn Và Chiết Khấu Theo Từng Nhóm Giao Dịch

Để có cái nhìn rõ ràng về hiệu quả hoạt động, kế toán thương mại điện tử cần tổ chức hệ thống tài khoản hạch toán theo nhóm phí và theo từng chương trình bán hàng. Ví dụ, phí voucher do sàn hỗ trợ nên ghi nhận khác với phí vận chuyển người bán chịu. Nếu các khoản này bị dồn chung vào một mục chi phí, doanh nghiệp sẽ không phân tích được chi phí nào hiệu quả, chi phí nào cần cắt giảm. Đối với kế toán bán hàng online, việc phân loại này giúp xây dựng các báo cáo phân tích chi phí cụ thể hơn, từ đó đưa ra đề xuất điều chỉnh chính sách bán hàng, giá bán hoặc ngân sách marketing hợp lý hơn.

Kết Hợp Phần Mềm Kế Toán Với Hệ Thống Báo Cáo Sàn Để Tăng Hiệu Suất

Khi quy mô kinh doanh tăng lên, việc đối soát thủ công giữa các báo cáo của Shopee, Lazada và phần mềm kế toán sẽ trở nên không còn hiệu quả. Đây là lúc doanh nghiệp cần ứng dụng công nghệ để tự động hóa quy trình. Tích hợp dữ liệu từ sàn vào phần mềm kế toán hoặc sử dụng công cụ trung gian như Google Sheet, Power Query sẽ giúp kế toán bán hàng online tiết kiệm thời gian nhập liệu, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu suất làm việc. Việc áp dụng các công cụ phân tích, lọc dữ liệu hoặc dựng dashboard còn giúp kế toán thương mại điện tử theo dõi doanh thu, dòng tiền, tỷ lệ hoàn trả theo thời gian thực mà không cần phải thao tác thủ công hàng ngày.

Những Lưu Ý Về Thuế Khi Kế Toán Bán Hàng Trên Shopee, Lazada

Xác Định Đúng Giá Tính Thuế Giá Trị Gia Tăng Trong Thương Mại Điện Tử

Một sai lầm thường thấy trong hoạt động kế toán thương mại điện tử là việc xác định sai giá tính thuế GTGT do hiểu nhầm giữa doanh thu thực nhận và doanh thu chịu thuế. Dù Shopee hay Lazada đóng vai trò là đơn vị trung gian thu hộ tiền hàng và trả lại cho người bán sau khi khấu trừ các loại phí, thì doanh nghiệp vẫn là chủ thể kinh doanh và có nghĩa vụ khai báo thuế đầy đủ. Theo đúng quy định, giá tính thuế GTGT phải dựa trên giá bán chưa trừ chiết khấu hay khuyến mãi. Nếu kế toán bán hàng online chỉ căn cứ vào số tiền thực nhận để kê khai, doanh nghiệp sẽ bị đánh thiếu thuế và rất dễ bị truy thu, thậm chí xử phạt nếu bị cơ quan thuế thanh kiểm tra. Chính vì vậy, việc hiểu đúng cấu trúc doanh thu và ghi nhận theo nguyên tắc thuế là điều kiện tiên quyết đối với mọi kế toán viên hoạt động trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Kế Toán Đám Mây Lợi Ích Và Thách Thức Cho Doanh Nghiệp Hiện Đại

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Kê Khai Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp Trên Cơ Sở Lợi Nhuận Thực Tế

Việc kê khai thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) khi bán hàng qua sàn đòi hỏi kế toán thương mại điện tử phải xác định đúng lợi nhuận chịu thuế sau khi đã loại trừ toàn bộ các khoản chi phí hợp lệ. Mặc dù doanh thu từ Shopee và Lazada được tổng hợp khá rõ ràng, nhưng nếu các khoản chiết khấu, phí dịch vụ, phí vận chuyển không được ghi nhận đầy đủ và đúng cách thì lợi nhuận tính thuế sẽ không phản ánh thực tế. Khi đó, doanh nghiệp không chỉ phải đóng thuế cao hơn, mà còn mất cơ hội tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Đối với kế toán bán hàng online, việc chuẩn bị hồ sơ chi tiết, lưu giữ chứng từ và hệ thống hóa toàn bộ dữ liệu chi phí từ các báo cáo đối soát là bước không thể thiếu để đảm bảo tính pháp lý trong quyết toán TNDN hàng năm.

Xử Lý Doanh Thu Và Thuế Liên Quan Đến Các Giao Dịch Hoàn Trả

Tỷ lệ hoàn trả trong thương mại điện tử luôn cao hơn các kênh bán hàng truyền thống do tính chất mua bán từ xa và chính sách đổi trả linh hoạt từ sàn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp chưa cập nhật hệ thống kế toán thương mại điện tử để xử lý đầy đủ các nghiệp vụ hoàn trả. Khi một đơn hàng bị hoàn tiền, đồng nghĩa với việc doanh thu giảm, thuế GTGT đầu ra cũng cần điều chỉnh. Nếu kế toán bán hàng online không kịp thời ghi nhận và cập nhật các khoản hoàn này vào báo cáo tháng, doanh nghiệp sẽ vô tình khai sai số thuế phải nộp. Ngoài ra, với các chương trình khuyến mãi, chiết khấu do sàn hỗ trợ, kế toán cũng cần lưu trữ chứng từ rõ ràng để được cơ quan thuế chấp nhận khi quyết toán. Điều quan trọng là phải xây dựng quy trình đối chiếu linh hoạt, chủ động nắm bắt tình huống hoàn hàng, để không rơi vào thế bị động về thuế.

Hiểu Rõ Trách Nhiệm Kê Khai Thuế Trong Mô Hình Giao Dịch Qua Sàn

Không ít người làm kế toán thương mại điện tử nhầm lẫn vai trò pháp lý giữa doanh nghiệp và sàn thương mại điện tử. Thực tế, Shopee và Lazada chỉ là bên trung gian kết nối người bán và người mua, còn nghĩa vụ kê khai thuế hoàn toàn thuộc về đơn vị bán hàng. Dù hệ thống thanh toán do sàn vận hành và doanh thu được chuyển về theo lịch định kỳ, doanh nghiệp vẫn phải xác định từng khoản giao dịch là doanh thu chịu thuế, phải kê khai đúng kỳ, không phụ thuộc vào việc đã nhận tiền hay chưa. Với kế toán bán hàng online, trách nhiệm không chỉ là xử lý nghiệp vụ hằng ngày mà còn phải tư vấn, cảnh báo rủi ro cho ban lãnh đạo, đảm bảo tính tuân thủ thuế trong suốt quá trình kinh doanh trên nền tảng số. Đây là vai trò mới mà kế toán thương mại điện tử cần chủ động thích nghi trong thời đại số hóa toàn diện.

Kế Toán Trong Thương Mại Điện Tử Xử Lý Doanh Thu Từ Shopee Lazada

Dịch Vụ Kế Toán Trọn Gói Tại Đống Đa – Giải Pháp Tối Ưu Cho Người Bán Hàng Trên Shopee, Lazada

Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển bùng nổ, việc kiểm soát doanh thu, chi phí và nghĩa vụ thuế trở thành thách thức không nhỏ đối với các cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh trên Shopee, Lazada. Chính vì vậy, lựa chọn một đơn vị cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói tại Đống Đa uy tín như Kế Toán Trường Thành là giải pháp giúp bạn giảm tải áp lực và đảm bảo sự tuân thủ tài chính toàn diện.

Với kinh nghiệm thực chiến trong việc xử lý dữ liệu từ sàn thương mại điện tử, đội ngũ chuyên gia của Kế Toán Trường Thành không chỉ giúp bạn hạch toán đúng doanh thu, bóc tách chi phí chi tiết, mà còn hỗ trợ đối soát, lập báo cáo và kê khai thuế kịp thời – tất cả đều được chuẩn hóa theo đúng quy định hiện hành. Chúng tôi hiểu đặc thù kinh doanh online và mang đến dịch vụ linh hoạt, tiết kiệm chi phí, phù hợp với cả hộ cá thể lẫn doanh nghiệp nhỏ. Nếu bạn đang tìm kiếm sự an tâm, minh bạch và chuyên nghiệp, dịch vụ kế toán trọn gói tại Đống Đa của chúng tôi chính là bệ đỡ vững chắc cho hoạt động thương mại điện tử của bạn.

Ghi chú: Thông tin trong bài viết được cung cấp với mục đích tham khảo, quý khách vui lòng kiểm tra thêm hoặc tư vấn chuyên môn khi cần thiết.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *